🏴 عزاداری حسینی در جهان

🌐  بنگلادش:

بنیاد بین المللی عاشوراء/ اخبار عزاداری حسینی در جهان:

بنگلادش کشوری در جنوب قره آسیا و شرق هند و پایتخت آن داکاست. این کشور که پیش از این «پاکستان خاوری» نام داشت، در پی جنگ آزادی‌بخش بنگلادش در ۲۶ مارس ۱۹۷۱ با کمک هندوستان از «پاکستان باختری» (پاکستان امروزی) جدا و کشوری مستقل شد.

۸۹/۷ درصد از مردم بنگلادش مسلمان و اکثریت آن‌ها سنی‌مذهب و ۹/۲ درصد پیرو آیین هندو هستند. از آنجایی که اسلام از نظر تاریخی به وسیله صوفیان در بنگلادش گسترش یافت پیروان طریقت‌های صوفی به عنوان «دیوبندی» و «اهل حدیث» که از فرقه حنفی هستند، در این کشور حضور قابل توجهی دارند.

محرم در جهان مختلف از جمله بنگلادش هر ساله با شور و حال می‌شود. اما امسال هم زمان این مناسبت با روزهایی است که مریدان و دوستداران امام حسین(علیه السلام) آیین حسینی را متفاوت از سال‌های گذشته برگزار می‌کنند و تدابیر و پروتکل‌های بهداشتی را در این مجالس شکل می‌دهند، برخی نیز فضایی را برای نکوداشت آیین عاشورایی برگزیده‌اند. در سالهای گذشته شعائر محرم در این کشور جلگه‌ای آسیا حال و هوای خاص داشته و سنت بنگلادشی‌ها در این زمینه جالب توجه بوده است. در این سنت‌ها گزارش نگاه داشت:

*نام‌هایی برگرفته از حسین (علیه السلام)

از آغاز پیدایش اسلام در سرزمین بنگلادش تا به امروز، اسامی بسیار از کودکان به نام مبارک حضرت امام حسین (علیه السلام) مزین می شود. پدران و مادران اسامی فرزندان خود را طوری تعیین کردند که نام حسین در ترکیب اسم‌ها وجود داشته باشد، مانند: علاء الدین حسین شاه، شهادت حسین، سجاد حسین، حسین علی، منیر حسین، انور حسین، ذاکر حسین، ارشاد حسین، مشرف حسین، ابوالحسین و فدا حسین.

همچنین نام بسیار از کودکان به نام پسران حضرت امام حسین(علیه السلام) مزین شده و از این قرار است: زین العابدین، علی اصغر، علی اکبر و غیره. سكينه، زينب و فاطمه نيز به مناسبت رخداد كربلا براي دختران انتخاب مي‌شود. واقعه غم‌انگیز کربلا و روز عاشورا و نیز شهادت حضرت امام حسین(علیه السلام) و اصحاب و یارانش در ذهن و اندیشه مردم مسلمان بنگلادش متجلی است و بخشی از باورهای مردمی و به معنای فرهنگ دینی بنگلادش را تشکیل داده است. به وسیله همین عوامل است که سیمای واقعی فرهنگ بنگلادش می‌شود.

موسیقی بنگلادش هر ساله مراسم عزاداری محرم را با شور و احساس غریبی برگزار می کنند. تعزیه در ماه‌های محرم، هر سال در همه روستاهای بنگال با شور و حرارت برگزار می‌شود.

به مناسبت محرم و عاشورا از سازمان‌ها و انجمن‌های اجتماعی و فرهنگی، سمینارها، اجتماعات، سخنرانی‌های مذهبی، مجالس دعا و نیایش و مجالس درود فرستادن به پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) تدارک دیده می‌شود. در مساجد، مزارها و خانقاه‌ها، جلسات و محافل ویژه برگزار می‌شود. روزنامه‌ها و مجلات، مقالات و اشعاری به مناسبت محرم و عاشورا منتشر می‌کنند. در برخی از مکان های نمایشگاهی به مناسبت عاشورا و محرم برپا می شود. رادیو و تلویزیون برنامه های ویژه پخش میكنند. البته این برنامه‌ها بدون موسیقی پخش می‌شوند. در واقعه مراسم عاشورا و محرم در فرهنگ این سرزمین مانند حسی انقلابی در جریان است.

*محرم در ادبیات بنگالی

همچنین محرم از جایگاه ویژه‌ای در ادبیات بنگالی است؛ به طوری که در دهه‌های گذشته رمان حماسی «بیشاد شیندو» (دریای اندوه) نوشته میر مشرف حسین با توجه به احساسات رو به رو و این کتاب در سه جلد و در سال‌های ۱۸۸۵، ۱۸۸۷ و ۱۸۹۱ منتشر شده است.

مطالب مندرج در این کتاب بیش از آن است که بر روایات مستند و موثق باشد ملهم از یک فضای عاطفی و احساسی است و به عقیده برخی تا حدودی غیر واقعی است و اهداف و انگیزه های نهضت امام حسین(علیه السلام) را به بیراهه سوق می دهد. روح محرم به عنوان آشكار در نوشته ها و سروده هاي «نذرالاسلام» شاعر ملي بنگلادش حضور دارد. او شیعه نبود، اما در سروده‌های وی همیشه احترام و علاقه به اهل بیت( علیه السلام) احساس می‌شود. قاضی نذرالاسلام در اثر حماسی محرم خویش ایثار امام حسین(علیه السلام)، مظلومیت ایشان، ددمنشی دشمنان او و یزید را با تصویرسازی قوی ارائه کرده است.

*تعزیه خوانی یا شبیه خوانی

تعزیه خوانی تجلی دیگری از فرهنگ اسلامی در این کشور است. شبیه خوانی و یا به اصطلاح عامه خوانی در نظر از مناطق بنگلادش به ویژه «مانیک گنج» اجرا می‌شود. مراسم «مانیک گنج» در روز عاشورا بیش از صد سال قدمت داشته و متولی آن یکی از صوفیان بزرگ آن منطقه است که همه ساله در این روز تمام عزاداران را اطعام می‌کند.

مردم از شهرهای مجاور در قالب هیئت‌ها و دسته‌های خود را به حسینیه (امامباره) این شهر می‌رسانند و این مراسم از طلوع آفتاب تا هنگام غروب ادامه دارد. هر چند انحرافات متعددی که ناشی از عدم اطلاع نسبت به حقیقت واقعه عاشورا و اهداف و درسهای قیام امام حسین(علیه السلام) در آن دیده می شود.

در تاریخ بنگلادش در پی تأثیر شیعیان و تحت تأثیر قرار گرفتن مردم بنگلادش مراسم مخصوص برگزاری روز عاشورا به عنوان راهپیمایی تعزیه و امامباره (خانه امام حسینیه دالان پدیدار) است که هنوز هم رواج دارد و تأثیرات مذهبی تشیع را در بنگلادش نشان می دهد.

در سال ۱۶۰۹ میلادی شهر داکا تبدیل به مرکز استان بنگال (حکومت مغول در شبه قره هند) شد و به شهر «جهانگیر نگر» (شهر جهانگیر) شهرت یافت. جهانگیر نگر از بدو گرفتار می شود که نمی تواند عقاید تشیع قرار بگیرد و با برگزاری مراسم عاشورا این تاثیر را بیشتر نمایان کند. در شهر داکای قدیمی‌ترین امامباره بنام « حسینیه دالان» وجود دارد که معماری آن متاثر از سنت فرهنگی بنگلادش است.

امامباره دیگری نیز به وسیله حاجی محمد محسن معروف به «بذل و بخشش» در محلی به نام «مورالی» از توابع شهرستان جیسور (واقع در غرب بنگلادش) بود که هنوز باقی مانده است. همچنین در منطقه خارکی در شهرستان جیسور، وجود محلی دارد که به «کربلا» معروف است.

عزاداری‌ محرم در بنگلادش با محوریت «حسینیه دالان» در شهر داکا، در شهرهای مختلف نبز برگزار می‌شود؛ مثل: قاضی پور، جیسور، بوگرا، میرپور، محمدپور، چیتگنگ پول‌تون، بیت بازار، سادخیرا و کوچولو و …

مراسم «حسینیه دالان» متأثر از فرهنگ هندوستان و پاکستان است. در سایر مراکز، مراسم اجرا به زبان بنگالی و گاه با حداقل امکانات و با خلوص نیت وصف ناشدنی می‌شود.

*انتشار مقاله در مطبوعات

مطبوعات بنگلادش نیز هر سال مقالات و موضوعات را به محرم و قیام امام حسین(علیه السلام) اختصاص می دهند. بسیار متفاوت از نظریات در این خصوص مشخص و در برخی موارد باعث طرح مجادلات کلامی می‌شود. بررسی قیام امام حسین(علیه السلام) و نهضت عاشورا از منظر دینی، انسانی و حتی ملی درونمایه اصلی مقالات را تشکیل می‌دهد که نویسندگان ساختار پایگاه فکری خود را بهتر به انجام این حرکت و دفاع از آن می‌پردازند. البته برخی مطالب نیز در جهت تخریب و زیر سوال بردن مراسم و آیین عزاداری از سوی طرفداران جریان وهابیت منتشر می‌شود.

در مجموع هر ساله مراسم محرم در بنگلادش، با شکوه و عظمت برگزار می‌شود و نکته قابل توجهی در این مراسم حضور و مشارکت اکثریت اهل سنت در آن است و از این رو باید توجه بیشتری به آن داشت و با نگاهی دقیق‌تر بررسی قرار می‌گیرد که چگونه از امام حسین(علیه السلام) در موضوع وحدت و انسجام مردم در کشور بنگلادش است.